Het is belangrijk dat je ons jouw verhaal verteld. Alleen zo kan ik een vuist maken en rechtzetten wat krom is.
Als veteraan heb je tijdens je dienst risico’s gelopen die anderen nooit hebben hoeven lopen. Soms heeft die dienst blijvende schade veroorzaakt, lichamelijk of psychisch. Bij PTSS is die schade vaak ingrijpend en langdurig. Toch krijgen veel veteranen die schade niet vergoed via een duidelijk besluit, maar wordt hun een vaststellingsovereenkomst aangeboden. Dat klinkt misschien netjes en praktisch, maar in de praktijk pakt dit vaak nadelig uit.
Een vaststellingsovereenkomst is geen erkenning van jouw recht, maar een afspraak om het dossier af te sluiten. Juist daarin schuilt het probleem. Want schadevergoeding is geen gunst, maar een recht. En over rechten hoef je niet te onderhandelen.
Een vaststellingsovereenkomst gaat ervan uit dat alles nu bekend is en definitief kan worden afgerond. Voor PTSS klopt dat beeld vaak niet. Klachten kunnen jaren later erger worden, of pas echt impact krijgen als je ouder wordt of als de draagkracht afneemt.
Je tekent op het moment dat je nog parttime werkt. Je redt het net, met veel moeite, en denkt dat het zo wel zal blijven. Jaren later lukt werken niet meer door verergerde PTSS-klachten. Je verliest inkomen en je hebt meer zorg nodig. Toch kan je nergens meer aankloppen, omdat je eerder heeft getekend dat alles was afgehandeld. De deur is dicht, ook al is de schade aantoonbaar groter geworden.
Bij een vaststellingsovereenkomst wordt de hoogte van de schadevergoeding bepaald door overleg. Dat klinkt alsof beide partijen evenveel te zeggen hebben, maar voor veteranen met PTSS is dat zelden zo. Jij zit daar vaak uitgeput, gespannen en met een grote behoefte aan rust. De andere partij heeft tijd, ervaring en juridische kennis.
Stel je voor dat je na jaren van onzekerheid een voorstel krijgt en te horen krijgt dat dit “een redelijke laatste stap” is. Je twijfelt, maar ziet op tegen verdere strijd. Je voelt je al overprikkeld en moe, en besluit te tekenen om van het gedoe af te zijn. Achteraf merk je dat vergelijkbare zaken via een besluit of rechter vaak hoger uitkomen. Je hebt niet gekozen voor een lage vergoeding, je bent erin terechtgekomen door de situatie waarin je je bevond.
Het grootste verschil is dat je bij een besluit je volledige rechten behoudt en dat er een onafhankelijke toetsing plaatsvindt. Bij een VSO onderhandel je over het bedrag en doe je vaak concessies die je eigenlijk niet zou hoeven doen. Je geeft rechten op en sluit de toekomst af.
Bijvoorbeeld, je hebt recht op een vergoeding die je inkomensverlies en extra zorg volledig dekt. Bij een VSO krijg je een voorstel dat lager is, en je voelt druk om te tekenen omdat dit “de snelste oplossing” lijkt. Als je tekent, verlies je het recht op het ontbrekende bedrag en de mogelijkheid om later bezwaar te maken of naar de rechter te stappen. Bij een besluit zonder VSO zou je dit allemaal wél hebben; je hoeft niets op te geven en behoudt rechtsbescherming.
Het meest wrange nadeel is dat je vaak een VSO moet tekenen om iets te krijgen waar je juridisch recht op hebt. Dat draait de situatie om en legt de last bij jou.
Bijvoorbeeld, je krijgt te horen dat je alleen via een VSO een schadevergoeding kunt ontvangen. Er wordt niet gesproken over een besluit of erkenning van aansprakelijkheid. Je tekent omdat het lijkt alsof dit de enige weg is. Pas later hoor je dat anderen in vergelijkbare situaties een besluit kregen, met betere bescherming en soms een hogere vergoeding. Je hebt getekend uit onwetendheid, niet uit vrije keuze. Bij een besluit zonder VSO hoef je geen concessies te doen en blijft je rechtsbescherming intact.
PTSS beïnvloedt hoe je informatie verwerkt en beslissingen neemt. Toch wordt daar bij een VSO vaak weinig rekening mee gehouden. Er wordt verwacht dat je begrijpt wat je tekent en wat de gevolgen zijn.
Bijvoorbeeld, je leest de overeenkomst meerdere keren, maar het blijft moeilijk te begrijpen. Je raakt overprikkeld en voelt druk om door te gaan. Je wilt geen “lastige vragen” stellen en besluit te tekenen. Achteraf merk je dat je belangrijke gevolgen niet hebt overzien. Formeel was de handtekening vrijwillig, maar feitelijk kon je op dat moment geen weloverwogen keuze maken. Bij een besluit zonder VSO zou je tijd en uitleg krijgen en hoef je niet te tekenen onder druk.
